تبلیغات
انجمن مهندسین مکانیک خودرو تکاب - تکاب
منوی كاربری

این وبلاگ را صفحه خانگی خود كن !    به مدیر وبلاگ ایمیل بزنید !    این وبلاگ را به لیست علاقه مندی های خود اضافه كنید !

پیغام مدیر : به شما كاربر گرامی سلام عرض می كنم . امیدوارم در این وبلاگ دقایقی خوبی را سپری كنید . برای آگاهی از امكانات این وبلاگ خواهشمندم كه تا آخر صفحه این وبلاگ را مشاهده نمایید .

نظرسنجی
میخواهید عکس آموزش تعمیرات خودرو براتون بزارم






آدرس های دیگر
صفحات وبلاگ

لینك به ما / لوگوی دوستان
لینك به ما


لوگوی دوستان

آمار وبلاگ
امروز :

بازدید های امروز :

بازدید های دیروز :

كل بازدیدها :

كل مطالب :

كل نظرات :

ایجاد صفحه : - ثانیه

دوشنبه 12 آذر 1386
تکاب

قالی تكاب افشار

  

آذربایجان در قرن سوم هجری قمری از بزرگترین مراكز بافت قالی در كشور بوده و در دوره‌های سلجوقی و ایلخانی نیز این هنر در آذربایجان از رونق خاصی برخوردار بود. مینیاتورهای نسخه خطی خمسه نظامی نثر قاسم علی و برخی آثار دیگر نشان می‌دهد قالیبافی در دوره تیموری و سپس در دوره صفویه نیز سیر تكاملی خود را طی كرده است. امروزه نیز آذربایجان یكی از مراكز مهم تولید انواع قالی در ایران است و بافتن انواع قالی در بیشتر شهرها و روستاهای آن رایج است. تولیدات این هنر از نظر صادرات اهمیت بسیار دارد از جمله معروفترین مناطق قالی در این استان شهرستان تكاب است و قالی افشار شهرت جهانی دارد. تكاب به معنی آب باریك و زمینی است كه آب كم و باریكی در آن جاری باشد. تكاب به اسم مركب به معنی دره‌زمینی است كه بعضی جاها آب فرو رود و از جای دیگر برآید. این جا را تیكان تپه و پیكان تپه هم گفته‌اند(در زبان تركی تیكان به معنی خار می‌باشد) كه اطراف شهر وجود دارد. ممكن است به دلایل متعددی ایجاد شده باشد. یكی از دلایل آن پیش از اسلام از راههای مهم میان همدان و ارمنستان و‌آسیای صغیربوده ودیگر آنكه محل وجود چشمه‌ها قناتها و شاخه‌های رود سارق می‌باشد. شهرستان تكاب دارای دهها اثر تاریخی مربوط  به قبل از اسلام است. از جمله تخت سلیمان كه در چهل و دو كیلومتری شمال شرقی تكاب واقع شده و مركز آتشكده بزرگ ساسانی به نام أذرگشسب یكی از سه آتشكده بزرگ و معروف ساسانیان است. شهر بیشتر در اینجابوده و احتمالا به علت فعالیت آتشفشان كوه زندان در فاصله 5/1كیلومتری تخت سلیمان فعلی ویران شده و آثاری از آن برجا مانده است. 

  

تاریخچه قالی در تكاب از دیدگاه باستانشناسی 

  

شواهد باستان‌شناسی در استان آذربایجان غربی موید این مطلب است كه بافت طرحهای هفت خان با نقشه‌ای شامل گلهای فراوان كه در تمامی مناطق افشار بافته می‌شود در گذشته‌های دور رواج داشته است. در سالهای اخیر در حفاریهای باستان‌شناسی تپه قالایچی بوكان آجرهایئ سر از خاك بیرون آورده‌اند كه به گفته حفار آن آقای بهمن كارگر به قرن هفتم پیش از میلاد تعلق دارد. این نقوش بر روی آجرهای منقوش نقاشی شده و كاربرد این نقش تاكنون شاید دلیلی بر سابقه طولانی ارتباط هنرمندان با این طرح بوده باشد. بر اثر مرور زمان این طرحها نسل به نسل به دوره‌های حاضر رسیده كه شامل همان طرحهای دیده شده در آجرهاست. این طرحها شامل اقسام گلهای هشت پر با هسته‌ دایره‌ای كه اصطلاحاً فقط در همان منطقه طرحهای هفت خان نامیده می‌شود. حركت طرحها در فرش 3 تایی 4 تایی 6 تایی می‌باشد و در وسط آنها لوزهایی گذاشته می‌شود كه فاصله بین طرحها می‌اندازد. موضوعات تلفیقی از گل و آینه به صورت خطی در خطوط افق حركت می‌كند. طرحهای مذكور به همین صورت روی آجرهای مكشوفه در بوكان با حذف آینه‌ها دیده شده است. طرحهای لعاب دار شامل گلهای تزئینی شش پر با هسته مركزی كه در یك ضلع و یا در دو ضلع مجاور كه در گوشه‌ها مورد استفاده بوده ازاین محل فراوان بدست آمده است. طرحهای مذكور دقیقاً با طرحهای هفت خان كه به طور سنتی از هزاره اول تا این زمان رسیده همگون است. 

  

قالی افشار تكاب 

  

قالی و قالیچه‌های نفیس و گرانبهای افشار محبوبیت خاصی در بازارهای جهانی فرش دارد و ازحیث رنگ و مرغوبیت و طرز بافت و نقشه دارای بهترین كیفیت می‌باشد. گاهی قالیچه‌های آن چنان ظریف توسط زنان و دختران ماهر و هنرمند افشار بافته می‌شود كه می‌توان آنرا در كیف دستی جای داد. لیكن در اثر بی‌توجهی اولیاء امور حكومت‌های سابق در طول سالیان متمادی محصولات هنری و صنعتی این منطقه در هربرهه از زمان بنام یكی از شهرها از نظر تقسیمات كشوری و یا جغرافیایی كه هیچگونه ارتباطی به هم نداشته‌آند مانند بیجار، زنجان، همدان و گاهی مراغه و تبریز ارائه شده است. لازم به ذكر است كه نقشه و رنگ‌های قالی افشار ملهم از نقشه‌ها و سایر نقاط آذربایجان،خاصه تبریز است زیرا كسبه و تجاری كه خامه و رنگ و نقشه به تكاب می‌آورده‌اند از تبریز وارد می‌شده و هنوز نیز از آنجا وارد می‌شود. اگر بخواهیم اطلاعات كافی در مورد رنگهای گیاهی به كار رفته در قالی‌های افشاركسب كنیم باید پای صحبت رنگرزهای قدیمی و صاحبان كارگاههای بزرگ قالی بافی تبریز بنشینیم. این صنعت با تمام سادگی آنقدر پیچیده است كه تنها خود رنگرز در سرخم رنگرزی می‌تواند بگوید كه كدامین رنگ را برای مشتری تهیه می‌نماید. بهر صورت كلیه این رنگها را كوپ رنگی یا قازان رنگ می‌گویند. بدلیل اینكه این رنگها را در داخل خم یا كوپ یا قازان تهیه می‌كردند. قازان كلمه‌ای تركی بوده كه به معنای دیگ می‌باشد. 

  

طرز تهیه انواع رنگهای قالی افشار تكاب

  

1-‌ رنگ لاكی روناسی: در این رنگ آمیزی روناس را كوبیده و با پشم در آب خیس نموده و آن را به مدت دو روز داخل كوپ یا خم می‌خوابانند و سپس كاملا می‌جوشانند تا رنگ آن ثابت شود. ازاین رنگ لاكی یا قرمز به سلیقه و ابتكار رنگرز چند نوع رنگ لاكی یا قرمز دیگر تهیه می‌كنند.

2- رنگ چهره‌ای(دوغی): در این نوع رنگ‌آمیزی ابتدا روناس را كوبیده و آنرا در خم می‌پزند و سپس پشم را خیس نموده در داخل خم می‌جوشانند(اما نسبت به رنگ لاكی كمتر می‌جوشانند) آنگاه یكی دوساعت در دوغ می‌خوابانند تا رنگ حالت شفاف بگیرد.

3- رنگ زرد: این را نوعی گیاه صحرایی بنام جاشیر، كه نام محلی آن «جارمند» یا «جاشورت» می‌باشد می‌گیریند. یعنی به دستور فوق خاتمه را در خم خوابانده سپس می‌جوشانند و برای ثبات رنگ مقداری ادرا گاو به آن میافزایند.

4- رنگ صورتی یا پیازی: این رنگ از روناس تهیه می‌شود و مقدارزمان جوشاندن خامه روناس یك روز یا كمتر و بالاخره بستگی به سلیقه و دقت رنگرز و خواست مشتری دارد. در این رنگرزی هم برای ثبات از دوغ استفاده می‌شود.

5- رنگ گردوئی: برای تهیه این رنگ، پوست گردو را می‌كوبند و در داخل خم می‌ریزند. سپس با خامه در داخل خم می‌جوشانند. از این نوع رنگ گردوئی نیز دو یا سه نوع رنگ گردویی تند و متوسط و ضعیف، با كاتالیزور نظیر دوغ، آهك یا هیدرو بدست می‌آورند.

6- رنگ سبز: این رنگ نیز از گیاه جاشیر و نوعی گیاه «گندل»بااضافه كردن موادی دیگر مثل آهك و هیدرو بنا به خواست مشتری توسط رنگرز تهیه می‌شود.

7- رنگ سرمه‌ای: این رنگ را از نیل كه جزو كالاهای وارداتی از آلمان بوده درست می‌كردند. برای تهیه این رنگ نیل را در كوپ یا خم می‌خوابانند و پس از جوشاندن برای ثبات رنگی از هیدرو و آهك استفاده می‌كردند.

8- رنگ كرم: رنگ كرم كه اصطلاح محلی آن «قورداخ رنگی» می‌باشد و از نوع كرم مخصوص كه بنا به اظهار اكثررنگرزها بیشتر در آلمان پرورش داده می‌شود بدست می‌آید.

9- رنگ سیاه: این رنگ را از پوست انار تهیه می‌كنند و یا از آهن زنگ‌زده باخواباندن در كوپ و افزودن موادی دیگر بدست می‌آورند. مضاعف اینكه رنگهای طوسی سیر و طوسی روشن را از همین مخلوط با افزودن موادی دیگر مثل هیدرو و آهك تهیه می‌كردند.

قابل ذكر است كه خود صنعت رنگرزی سنتی، مستلزم وجود رشته‌ای دیگر از همین صنایع بنام صنایع گیاهی، یا رشته عملی گیاه‌شناسی و از طرفی مستلزم وقت كافی و آشنائی با كارگاههای عریض و طویل زیاد است . البته این امر نیز غیرقابل انكار است كه صنعت رنگرزی سنتی ریشه در موادداخلی دارد و در نتیجه در مسئله خودكفائی اقتصادی و اشتغال نیروهای ساده و غیرماهرو مدرم خوش نشین مناطق روستایی  عده‌ای برای تامین مواد اولیه عده ‌ای بری حمل و آوردن گیاهان و عده‌ای به عنوان كارگر رنگرزی بسیار مفید و موثر خواهد بود و در هزینه‌ای ارزی كشور نیز تاثیر بسزائی خواهد داشت. 

 

نوشته شده توسط فریدون ساعت 08:12 ق.ظ موضوع مطلب :‌ حرفهای خودمونی ,

ویرایش شده در - و ساعت -

لینك ثابت | نظرات ()


This Template Designed By Theme.MihanBlog.Com And Davood Jafari